Era Refundacion

Er objècte  ei començar a bastir ua naua manèra d’enténer era relacion entre politica e societat ena Val d’Aran, e hè’c tanben d’ua manèra diferenta: volem iniciar eth camin de construccion der aranesisme deth segle XXI.

Entà artenhé’c, mos cau canviar era direccionalitat deth descurs politic e sociau: eth descurs politic aranés s’a de lheuar des dera pròpria societat dera Val. Era grana majoria d’aranesi e araneses auem de poder bastir amassa er aranesisme deth segle XXI, es bases deth futur politic dera Val d’Aran coma realitat nacionau. E aguest descurs, construït damb e pera societat, s’expandirà a toti es cornèrs dera Val, en tot èster eth nau motor dera nòsta politica institucionau.

Eth contèxte economic, politic e sociau pòt non semblar eth mès adient. Era grèu crisi economica se presente coma un clar obstacle ath bastiment unitàri deth nòste país d’oportunitats, era realitat nacionau modèu e referent que volem entà Aran. Tanpòc non ajude ath nòste propòsit eth descrèdit generau dera politica e des institucions publicque per part dera ciutadania.

Aguesti factors pòden èster visti coma cargues importanti, mès tanben son arrasons qu’an de motivar eth canvi que proposam, era naua manèra d’enténer era relacion entre politica e societat ena Val d’Aran. Perqué precisament en un contèxte coma er actuau ei quan podem establir es bases d’ua societat a on era exigéncia sigue mutua: entà es politics qu’an de parlar e actuar damb coeréncia, guanhant-se era credibilitat damb transparéncia e rigor, seguint era huelha de rota mercada pera societat aranesa e ent tot aplicà’c as institucions publiqus; mès tanben eixgéncia ara ciutadania dera Val, que non sonque a d’enténer era situacion politica e sociau generau senon que tanben a de poder servir ath pais des dera sua implicacion e participacion actiua en desvolopament democratic e nacionau d’Aran.

En clau nacionau, entà poder establir coma a d’èster er aranesisme deth segle XXI, mos cau començar hènt encara mès visibla era realitat istorica d’Aran, a on s’arraïtzent es bases deth nòste futur coma país. A compdar deth coneishement e analisi deth nòste passat, poderam afrontar es naues preguntes sus qué a d’èster er aranesisme deth present e futur, a qué a d’aspirar, e coma a de trabalhar entà arténher es sòns objectius.
E era Val d’Aran non viu isolada deth sòn entorn: er aranesisme tanben a de posicionar es qüestions que tanhen dirèctament as aranesi e araneses e as sues institucions, coma eth creishent qüestionament der Estat des autonomies o eth cada viatge mès evident centralisme de Madrid, er espòli fiscau que viu Catalunya e tanben patissen es ciutadans dera Val, o es intents d’actacs a politics e juridics contra era lengua aranesa que de hèt vòlen méter en dubte era nòsta identitat nacionau.

Qué ei er aranesisme aué en Catalunya, en Occitania, en España, en Euripa o en mon globalizat? Coma er aranesisme pòt èster eth motor d’ua realitat nacionau economicament pròspera e sociaument justa? Coma a de d’èster er aranesisme deth segle XXI?